ఓ చింత చెట్టు కథ

(సంక్రాంతి, జనవరి 2026; గ్వాలియర్, మధ్య ప్రదేశ్)  

జిబ్రాల్టర్ అఫ్ ఇండియా గా పేరుగడించిన, శత్రుదుర్భేద్యమైన,  గ్వాలియర్ కోట సందర్శన పూర్తి అయ్యింది. దగ్గర్లో వున్న తెలీ కా మందిర్, సాస్ బహూ గుళ్ళ దర్శనమూ అయ్యింది. తదుపరి మజిలీ హిందుస్తానీ సంగీత సామ్రాట్ తాన్సేన్  గారి సమాధి. 2023 లో గ్వాలియర్ నగరానికి UNSECO World Heritage City of Music గా గుర్తింపు వచ్చింది. హిందుస్తానీ సంగీత సంప్రదాయం లో గ్వాలియర్ ఘరానా (గురు శిష్య పరంపర) చాలా సుప్రసిద్ధమైనది, పురాతనమైనది. ఈ ఘరానా / గురు శిష్య పరంపర కి ఆద్యుడు రాజ రామ తనూ పాన్డే అలియాస్ తాన్సేన్. గ్వాలియర్ నగరవాసి.

సాస్ బహు గుడి దగ్గర నుంచి ర్యాపిడో  బుక్ చేశాను. క్యాప్టెన్ పేరు దీపక్ యాదవ్ గారు. ఏదో బిజినెస్ మెన్ అని చెప్పారు. సాస్ బహు గుడి దగ్గర నుంచి ర్యాపిడో బైకు మీద తాన్ సేన్ సమాధి వైపు కదిలాను. ర్యాపిడో బైక్ గంభీరమైన గ్వాలియర్ వీడి మాధవరావు సింధియా గారి విగ్రహం దాటి, వన్ టౌన్ ఏరియా, మార్కెట్ మీద గా చేరాల్సిన చోట కి చేరాం. తాన్సేన్ గారి సమాధి పక్కనే మహ్మద్ గౌస్ అనే సుఫీ ప్రవక్త సమాధి వుంది, అది చాలా పెద్దది. సమాధి వైపు వెళ్తూనే మెట్ల మీద వున్న ఒకాయన ఉపోద్ఘాతం అందుకున్నారు, తెలిసి తెలియని విశేషాలు చెప్తూ తాన్సేన్ గురించి. లోగా నా తో పాటు వచ్చిన యాదవ్ గారు సమాధి వైపు వెళ్లి సాష్టాన్గపడ్డారు. అక్కడే ఆవరణ లో కంచె వేసిన చింత చెట్టు ఒకటి కనిపించింది. 

అతి కష్టం మీద యాదవ్ గారు ఇంకొకాయన ఆ చింత చెట్టు దగ్గర చాల సాహాసం తో నాలుగు ఆకులు కోసి, అత్యంత వినమ్రంగా నమిలారు.  నేను కుతూహలం గా చెట్టు గురించి వాకబు చేశాను. అది మంచి మహిమ కలిగిన చింత చెట్టు అని, దానికి చింత కాయలు ఏమీ కాయవని, దాని ఆకులు నమిలితే తాన్సేన్ మాదిరి గాత్ర మాధుర్యం కలుగుతుందని నమ్మకం ట. అది అక్కడి ఆచారం ట. సమాధి కి వచ్చి పోయే సందర్శకులు, ముఖ్యంగా ఏటా జరిగే తాన్సేన్ ఉత్సవం అప్పుడు అరి వీర భయంకరాకారం గా చెట్టు బెరళ్ళు ఊడబీకేవారని, చెట్టు ఇంక ఉంటుందో లేదో అన్న దీనస్థితి కి చేరుకున్న కారణంగా దానికి ఒక కంచే వేసి రక్షించారని తెలియవచ్చింది. భలే ముచ్చట వేసింది.

మొఘల్ చక్రవర్తి అక్బర్ పాదుషా మన్ననలు పొందిన నవరత్నాల లో ఒకరైన తాన్సేన్ గారు బహుసా ఇక్కడే నడుస్తూ ఏదో ఒక రోజు ఈ చెట్టు ఆకులు నమిలి వుండవచ్చు. జనం అది చూసి మానవ ప్రయత్నం తో సాధించిన excellence ని జీర్ణించుకోలేక సంగీత పాండిత్యాన్ని చింత చెట్టు కి అపాదిన్చారేమో.  లేక, నిజంగా తాన్సేన్ గారి ప్రతి చర్యని గౌరవంగా అనుకరించాలనే ఉత్సాహం ఏమో, అది కాక పొతే నిజంగా చింత చెట్టు ఆకులకి మహత్తు వుందేమో. 

నన్ను కుడా నమలమన్నారు. సరే, ఇంక ఇప్పుడు వచ్చే గాత్ర మాధుర్యం తో నేను తాన్సేన్ లాగా రాగ మల్హర్, రాగ దీపక్ లు పాడినా, పోషించే అక్బర్ పాదుషాలు లేరు గా. దీనం గా చూస్తున్న ఆ చింత చెట్టు వైపు మరీ పుష్పవిలాపం టైపు లో ఫీల్ అవ్వకపోయినా, ఆకులు నమిలే ఆ ఆఫర్ ని సున్నితంగా తిరస్కరించాను.  

ఓ చింత చెట్టు కథ  (Telugu Story)

Maheeth Veluvali,
16 Saladi Jamindar Street, Palakollu,.

16th of March, 2026. 

@ The Eye of Mewar

 

@ Kumbhalgarh

(January 2026 - Kumbhal Fortress / Kumbhalgarh, Rajasamand District, Rajasthan)

Like happy maids accompanying a shy bride, the distant Aravallis offered a teasing glimpse at first. With each passing minute, they appeared much larger and more visible. It was my first time in Rajasthan, and I’m about to set my eyes on Kumbhal Fortress / Kumbhalgarh, the Eye of Mewar…   @ Ram Pol, Kumbhalgarh I sped through the dusty, long winding road from Udaipur, in a car, on an unusually hot January Day smitten by the vibrant yet turbulent past of Mewar; a mix of medieval history and popular myth. My cab driver Dileep asked if Chittorgarh was in my itinerary, and on my reply that it wasn’t, quipped with a smile - “गढ़ तो बस चित्तौढग़ढ़ बाकी सब गढ़ैया”   @ Ganesh Temple, Kumbhalgarh It was nearly afternoon when the destination arrived, almost a 70 Kms sojourn. Dal Bhati Churam Kumbhal Fortress / Kumbhalgarh is a Hill Fort abutting the Aravalli ranges in Rajasamand District of Rajasthan. It is a UNESCO World Heritage Site, as a part of the Six (6) Hill Forts of Rajasthan. It is the second most impressive fortress in Mewar region, and perhaps the most impregnable fortress in India. Commissioned by Maharaja Kumbhakarna Singh / Rana Kumbha, Sisodia Rana of Mewar, in 15th Century CE, the fort is known as 'Eye of Mewar' and is well noted for its 36 kms long Fort Wall / Fortification that is the longest in India and second longest in Asia / World, earning the well deserved moniker "Great Wall of India".  There are around 300 Jaina and 60 Hindu Temples within the Fortress, and Maharana Pratap of Mewar was born here. It is a worth visiting surreal Fortress that satisfies the lust of every thrill seeker and history lover. The view from the Fortress overlooking the extensive Great Wall of India, the Aravalli ranges and the Kumbhalgarh Wildlife Sanctuary offered an exhilarating experience. @ Kumbhalgarh   On my return, I had the pleasure of savouring the iconic dish of Rajasthan, the Sumptuous Dal Bati Churma, which made me satisfied and sleepy. The iconic fortress gave way to the rusty and idyllic pass of Haldighati, the site of the namesake battle (18 June 1576 CE) fought between the numerically superior and materially prosperous Mughal Empire (led by  Raja Man Singh) and the fiercely Independent Mewar Kingdom (led by the famous Maharaja Maharana Pratap), regarded as Rajasthan's Thermopylae.     @ Aravallis

(To be Continued..) 

         

@ The Eye of Mewar.
Maheeth Veluvali,
16 Saladi Jamindar Street, Palakollu,.
27th of February, 2026.

మిస్సైన ట్రైన్....మిస్సవ్వని లింగరాజ స్వామి దర్శనం

సాయంత్రం 5.45 అవ్తోంది. పూరి బడా దందా (గ్రాండ్ రోడ్) లో రోడ్డు మీద వున్న చిన్న చిన్న షాపులను చుస్తూ Twills దగ్గర ఆగి రాపిడో బైక్ బుక్ చేసుకున్నా రైల్వే స్టేషన్ వరకు. జగన్నాధ స్వామి దర్శనం బాగా జరిగింది. చాలా కాన్ఫిడెంట్ గా పూరి – తిరుపతి ఎక్ష్ప్రెస్స్ 6.40 కి అని ధీమా గా, ట్రైన్ లో తినడానికి దొరుకుతాయి, కానీ, దగ్గర్లో వున్న ఒక వెజిటేరియన్ హోటల్లో వెజ్ బిర్యాని ప్యాక్ చేయించి, పూరి స్టేషన్ బయట అటూ ఇటూ పచార్లు చేశాను. మంచి క్షేత్రము, పైగా పుట్టిన రాష్ట్రం కదా, వదల బుద్ధి అవ్వట్లేదు. అదిగో అప్పుడే కనిపించింది, రోడ్డు మీద ఒక కొట్టు...

చానా పోడ, రసగుల్లా, రసమల్లై, చానా గజా స్వీట్ల కొట్టు. జనం ఎగబడి కొంటున్నారు. సరే, టైం వుంది కదా అని తీరికగా చుస్తూ, ఒక పావు కేజీ చానా పోడ ప్యాక్ చేయిచాను ట్రైన లో స్వాహా చేద్దాం అని. 6.20 అవ్తోంది. దగ్గర లోనే పూరి స్టేషన్ కన్పిస్తోంది. కాస్త పక్క గా వెళితే ఒక చిన్న ఖిల్లీ బడ్డి కనిపించింది. ఎలాగో వచ్చాం కదా, ఇంకా జస్ట్ 20 నిమషాల్లో ఒక 5 నిమషాల్లో  స్టేషన్ కి వెళ్ళిపోవచ్చని ధీమా గా ఒక వాటర్ బాటిల్, ఒక మీథా పాన్ (ఖిల్లీ) కట్టించా. పక్కన ఎవరో హిందీ లో Where is my Train app చుస్తూ కంగారు పడుతున్నారు. ‘ఆప్ భీ పూరి తిరుపతి పకడ్నా హైన్ క్యా’ అని మాట కలిపాను. నా మాట విని అప్పటి వరకు సైలెంట్ గా వున్న ఖిల్లీ బడ్డి ఆయన చక్కని శ్రీకాకుళం యాస లో ‘ఏటి బాబు? మీరు పూరి టిరుపతి కా? మరేటి, ముందే చెప్పొచ్చుగా, అది ఎప్పుడో ఎల్లిపొంది అనుకుంటా’ అని అన్నారు. కంగారు గా నేను అప్పుడు Where is my Train app ఓపెన్ చేసి చూసా, ట్రైన్ కరెక్ట్ టైం పూరి లో సాయంత్రం 6.30.  నాకు ఖుర్దా రోడ్ జంక్షన్ నుంచి బుక్ అయ్యింది టికెట్, ఈ ట్రైన్ తదుపరి స్టాప్ అయిన ఖుర్దా రోడ్ జంక్షన్ నుంచి 7.40 కి బయల్దేరుతుంది. పూరి నుంచి ఖుర్దా కి unreserved ticket తీసుకున్నా, 7.40 అనే టైం మాత్రమే రిజిస్టర్ అయ్యింది బుర్రకి, ఆ దెబ్బ తో పూరి లో 6.40 కి బయల్దేరుతుంది అనుకున్నా, అవివేకంగా!

అదిగో అప్పుడే కనిపించింది, రోడ్డు మీద ఒక కొట్టు...

 

చేసేదేమీ లేక, గబా గబా ప్లాట్ఫారం మీదకి పరిగెట్టా, పూరి తిరుపతి ఊసే లేదు. సమయం 6.41. చావు కబురు చల్లగా అన్నట్టు 6.39 కి బయల్దేరింది ట పూరి నుంచి ఆ ట్రైన్. ప్రయాణాలలో ఎప్పుడూ జాగ్రత్త గా వుండే నాకు ఒక ఎదురుదెబ్బ. ఇంత లాంగ్ ట్రైన్ ఎప్పుడూ మిస్ చెయ్యలేదు. తర్వాత రోజు ఉదయమే వెళ్ళాలి ఆఫీసు కి. ఎక్కువ శెలవులు పెట్టలేను కొన్ని పరిస్థితుల దృష్ట్య. స్టేషన్ బయటకి వచ్చి చూసా. రోడ్ మీద వెళితే ఖుర్దా 59 కి.మీ లు. సుమారు 50 నిమిషాలలో వెళ్ళాలి ఇదే ట్రైన్ క్యాచ్ చెయ్యాలి అంటే. పూరి నుంచి నెక్స్ట్ ట్రైన్ వెంటనే లేదు. ఆటో వాళ్ళ తో మాట్లాడి చూశా, ఏమి అర్ధం అవ్వలేదు. 

అప్పుడే స్టేషన్ బయట ఒక కారు బుక్ చేస్కున్న మధ్య వయస్సు దంపతులు భద్రక్ వెళ్ళడానికి సిద్ధంగా వున్నారు, ఆ బండి అతనికి నా పరిస్థితి వివరించి, ఖుర్దా లో దిగబెట్టమన్నాను. అది దారి కాదు, కాస్త deviate అవ్వాలి వారి రూట్ కి. గట్టిగానే అడిగారు, బేరం కుదిరింది. మార్గ మధ్యలో టెన్షన్ పడుతూనే వున్నాను, ఖుర్దా లో ట్రైన్ అందుతుందా లేదా అని. ఇంట్లో మమ్మీ, డాడి కి, విజయవాడ లో మా శ్రీమతి కి ఫోన్ చేసి చెప్పాను పరిస్థితి, కంగారు పడొద్దని, ఎలాగోలా ట్రైన్ క్యాచ్ చేస్తానని, అది మిస్ అయతే, తర్వాత ట్రైన్ కి అయినా వచ్చేస్తానని. Traffic భయంకరంగా వుంది. దానికి తోడు, భద్రక్ వారు పూరి శివార్లలో కాసేపు కారాపి, కాజాలు కొన్నారు. అప్పుడే నాకు జ్ఞానోదయమయింది. ఖుర్దా లో ఈ ట్రైన్ మిస్ అవతానని అర్ధమయ్యింది. ప్రతీ సారి పూరి జగన్నాథుని దర్శిన్చుకున్నప్పుడు భువనేశ్వర్ లింగరాజ స్వామిని కుడా దర్శించుకోవడం అలవాటు. ఈ సారి కుదరలేదు, ప్లాన్ చెయ్యలేదు, అది ఒక వెలితి లా అనిపించింది. సర్లే, ఎలాగో ట్రైన్ మిస్ అవ్తాను, ఇంక బాధ ఎందుకు, ఒక సారి దర్శించుకుందాం అని నిర్ణయించుకున్నాను. పర్సు తేలికపడబోతోంది. మనస్సు కూడా తేలికపడింది.

లింగారాజ శివాలయం సింహద్వారం వద్ద 

నా ఈ కొత్త ఆలోచన ని వెంటనే ఫోన్ లో ఇంట్లో వాళ్ళకి, శ్రీమతి కి చెప్పి, కారాయనకి చెప్పి, ఎలాగో వారికి దారే కాబట్టి భువనేశ్వర్ లో దిమ్పెయ్యమన్నాను. ఖుర్దా స్టేషన్ దాటేసరికి రాత్రి 8.20 అయ్యింది. నేను క్యాచ్ చేయదలచిన పూరి తిరుపతి 7.56 కి ఖుర్దా నుండి ఆంధ్ర వైపు పరుగులు పెడుతూ వెళ్ళిపోయింది. కాసేపు కారాయన తో భద్రక్ గురించి, అక్కడే వున్న భిత్రకనిక జాతీయ పార్క్ గురించి మాట్లాడాను, మొసళ్ళకు బాగా ఫేమస్. Anaconda సినేమ అక్కడే తీసారన్నట్టు వుంటుంది ట.  ఓ కంట రాజమహేంద్రవరం వైపు వెళ్ళే ట్రైన్లను ఆన్లైన్ లో గమనిస్తూనే వున్నాను. విచిత్రమేమిటంటే, ఆ లైన్లో పూరి తిరుపతి తప్ప అన్ని లేట్ లో నే నడుస్తున్నాయి. 

భువనేశ్వర్ భారుండా సెంటర్ లో ఆగేసరికి రాత్రి 9.00 దాటింది. ఒక ఆటో ని మాట్లాడుకుని లింగరాజ మందిరం వైపు పరుగులు పెట్టాం. గుడి తెరిచి వుంటుందో లేదో తెలీదు ఆ సమయంలో. రెండు చోట్ల రోడ్ బ్లాకు! చిరాకు వస్తోంది. చివరకి గుడి దగ్గరకి వచ్చేసరికి 9.35 కావొస్తోంది. పక్కనే ఆటో పార్క్ చేసి, ఆటో ఆయన పరుగు పరుగున సింహ ద్వారం వైపు వెళ్లారు, నా కోసం గుడి తెరిచి వుందో లేదో చూడడానికి. ఆశ్చర్యం గా తెరిచి వుంది. లగేజి ఆటో లో వుంచేసి, మొబైల్ / చెప్పుల కౌంటర్ మూసేసిన కారణంగా, అక్కడ డ్యూటీ లో వున్న పోలీసులను రిక్వెస్ట్ చేసి, వారి వద్ద మొబైల్ పెట్టి, పరుగు పరుగున లోపలకి వెళ్లాను.

లింగరాజ మందిరం (Lateral View)

గుడి లో ఎవ్వరు లేరు, ఆ రోజుకు ఆఖరి భక్తుణ్ణి నేనే! 8-9వ శతాబ్దాల లో సోమవంశ గజపతులు కట్టించిన లింగరాజ మందిరం భువనేశ్వర్ లోకెల్లా అత్యంత పెద్దదైన, ప్రతిష్టాత్మకమైన శివాలయం. హరి హరక్షేత్రం, గుప్త కాశి, పార్వతీ దేవి మూలంగా ఇక్కడే కీర్తి-వాసర రాక్షస సంహారం జరిగినది అని, ఏకామ్ర క్షేత్రమని అని ప్రతీతి. భోళా శంకరుడు భళా అని మెచ్చినట్టు గా ప్రసన్నంగా చాల చక్కగా దర్శనం అయ్యింది. లింగరాజ దర్శనం అవ్వకుండా వెనుతిరిగాననే వెలితి పటాపంచాలయ్యింది. కళ్ళు చమర్చాయి. Deula / విమాన శిఖరం చుస్తూ ‘నమస్తే అస్తు భగవన్...’ అని స్మరించుకున్నాను.

తిరిగి ఆటో ఎక్కి, భువనేశ్వర్ స్టేషన్ చేరేసరికి 10.00 అవ్తోంది. 10.11 కల్లా సంత్రగాచ్చి – తిరుపతి సుపర్ఫాస్ట్ వచ్చింది. ఈ లోపు ఆన్లైన్ లో టికెట్ తీసేసా, ఎదురుకుండా ఆగిన బోగి లో ఎక్కేసా. ఒక సైడ్ లోయర్ లో సెటిల్ అయ్యి, టి.టి. గారి కోసం వెయిట్ మొదలెట్టాను. ఈ లోగా, ఆకలి గుర్తుకి వచ్చింది. సంచి లో కాస్త ముద్ద అయిన చానా పోడ సేవించాను.

పూరి శ్రీ క్షేత్రం / జగన్నాథ మందిరం వద్ద 

మొత్తానికి ఒక చిరు సాహాసం. అన్ని సందర్భాలలో అన్ని అనుకునట్టు ప్రణాళిక ప్రకారం జరగవు. పంచతంత్రం ముడు చేపల కథ లో లాగా సందర్భానుసారం సమయస్పూర్తి గా అల్లుకుపోవాలి అని మాట. మిస్సైన ట్రైన్ కంగారు పెట్టినా, మిస్సవ్వని లింగరాజ స్వామి దర్శనం హాయి కలిగించింది.

కొసమెరుపు – నేను మిస్సైన పూరి తిరుపతి తర్వాతి రోజు రాజమహేంద్రవరానికి ఉదయం 9.15 కి చేరింది. నేను తర్వాత ఎక్కిన  సంత్రగాచ్చి – తిరుపతి సుపర్ఫాస్ట్ దానికన్నా తొందరగా 8.52 కే దిమ్పేసింది నన్ను రాజమహేంద్రవరం లో....             

 

మిస్సైన ట్రైన్....మిస్సవ్వని లింగరాజ దర్శనం (Telugu Story)

Maheeth Veluvali,
16 Saladi Jamindar Street, Palakollu,.

17th of February, 2026. 

 

 

మిగ్ స్వగతం

 

బెంగళూరు HAL మ్యూజియం లో మిగ్-21 యుద్ధ విమాన రెప్లికా మోడల్ తో నేను (2016)

(26 సెప్టెంబర్ 2025 న సుమారు అరవై రెండు వసంతాల తర్వాత భారత వాయుసేన, దేశానికి ఎనలేని సేవలందించిన మీకోయాన్-గురివిచ్  మిగ్-21 యుద్ధ విమానానికి సగౌరవంగా వీడ్కోలు పలకనున్న సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని.....  

మిగ్ స్వగతం i.e, మిగ్-21 యుద్ధ విమాన మాటల్లో........ )

 

విశ్రాంతి కై శాశ్వత విరామాన్ని అనుభవించబోయే సమయం లో, మోగే చప్పట్ల మోత కన్నా, వెకిలి నవ్వులే పెద్దగా వినిపిస్తున్నాయేమిటి ? నాలుగు హాలీవుడ్ సినిమాలు చూసేసి, నాలుగు రోజులు కరెంటు అఫైర్స్ చదివేసి, F-16 తో పోల్చి నన్ను తక్కువ చేస్తూ చిన్నబుచ్చుకునే వారికి నేను చెప్పే సమాధానం - తిక్కన గారి భారతం లో రారాజుని చూసి అర్జునుడన్నట్లు "ఏనుంగు నెక్కి పెక్కేనుంగులిరుగడరా పురవీధుల గ్రాలగలదె." 

ఎక్కడో రష్యాలో పుట్టిన తుప్పట్టిన విమానాన్ని (యంత్రాన్ని), నేను తెలుగు తిక్కన గారి పద్యం చెప్పడం ఏమిటి ? అంతా A.I. మహిమే.   

ఇంకా మొదలయ్యి, అవ్వని ప్రచ్ఛన్న యుద్ధం సాక్షిగా, వెండి వెన్నెల ముద్దల లాంటి యూరాల్ పర్వత శ్రేణుల నడుమ, 1950 ల లో ఒక ప్రేమికుల దినోత్సవం నాడు నేను ఉద్భవించాను. 1962 లో ఒక నమ్మకం పటాపంచలయ్యింది భారతావనికి. అగ్రరాజ్యాల అలజడులు మధ్య, పొరుగింటి పోట్లాటల తో దేశ ఉనికికే ఎసరు అయిన రోజులు, అదిగో అప్పుడే సరిగ్గా 1963 లో మొట్టమొదటి సారిగా, నా మెట్టినింట అడుగుపెట్టాను. విచిత్రమేమిటంటే, ఇదే సోవియెట్ రష్యా మొట్టమొదటి సారిగా ఒక పొరుగు దేశానికి మిగ్ విమానాన్ని, తదనుగుణ సాంకేతికతను బదిలీ చేయడం. 

ఉత్తర ధృవానికి బాగా వంటబట్టే యాంత్రికతని కలిగిన నాకు, ఇక్కడికి వచ్చాక, ఇక్కడి పరిస్థితులకు ఇమిడే మార్పులు చేశారు.  చండీగఢ్ చేరి, సేద తీరేలోపు, మొదటి పుష్కరమే ఎన్నో పరీక్షలు. అన్నింటా జయకేతమే! 1965, 1971 లో త్రివర్ణ పతాకం రెపరెపలాడింది. కలకత్తా గగన వీధుల నుండి, కార్గిల్ పర్వత శ్రేణి వరకు, నాది ఒక 'అభినందనీయ' పయనమే. అయిదు పుష్కరాల పాటు దక్షిణ ఆసియా లో తిరులేని యుద్ధ విమానం, ఒక సింహస్వప్నం!  నాకు షష్టి పూర్తి అయ్యేసరికి, ఒక 870 మిగ్-21 లను వాయుసేన ఉపయోగించింది,   అందులో హిందుస్తాన్ ఏరోనాటిక్స్ లిమిటెడ్ (HAL) వారు సుమారు 600 మిగ్-21 లను తయారు చేశారు . 

కానీ, కాలం మారింది. పుట్టినిల్లు విచ్చిన్నమయ్యింది, గోర్బచెవ్ గారి ప్రయత్నం విఫలం అయ్యింది. 'ఎగిరే శవపేటికలు' అని మెట్టినిల్లు మొట్టికాయలు వేసింది. 'విమానాన్ని (యంత్రాన్ని) కదా, నాకు ఏమి హావభావాలు లేవు. అందరు కొత్త ని కోరుకుంటున్నారు. కానీ 'వేయిపడగలు' లో విశ్వనాథ సత్యనారాయణ గారన్నట్టు, "నూత్నత్వము నూత్నత్వమే కానీ శక్తి ఎలా అవుతుంది?" 

అయిదు పుష్కరాల లో ఎంతో జరిగింది. ఇప్పుడు 'తేజస్' లాంటి దేశీయ వారసులొచ్చారు. వివిధ సాంకేతిక సమస్యల వల్ల అమరులైన ఎంతో మంది ధీరులను తలుచుకుని మనస్సు చివుక్కుమంది. 'ఎగిరే శవపేటిక' అనే అపవాదు ఇంక ఎప్పటికి పోదు ఏమో నాకు. అయినా, విమానాన్ని (యంత్రాన్ని) కదా, నాకేమి ఉంటాయి లే హావభావాలు. 

సమయమాసన్నమయ్యింది. అదిగో, భాస్కరుడు ఉదయించబోతున్నాడు. ఇదే ఇక చివరి వీడ్కోలు. చరిత్ర పుటల్ని తిరిగి ఏదో ఒక రోజు తీరిగ్గా తిరగేసినప్పుడు, కాస్త నా గురించి కొంతైన మంచి గా తలుచుకోండి. జై హింద్.     

         

బెంగళూరు HAL మ్యూజియం లో మిగ్-21 యుద్ధ విమాన రెప్లికా మోడల్ తో నేను (2016)

మిగ్ స్వగతం 

Maheeth Veluvali,
16 Saladi Jamindar Street, Palakollu,.

25th of September, 2025. 

@ Thrissur : The Cultural Capital of Kerala

 (August 2025 - Thrissur / Thrissivaperoor & Guruvayur,  Thrissur District, Kerala) 

@ Sakthan Thampuran Palace, Thrissur

The view from the train after crossing Coimbatore Junction was exquisite. The mighty beauties of the South - those imposing and wild Western Ghats kissing clouds; further afar - Kerala's longest river, BharathaPuzha runs parallel, teasing with occassional, shy & sneaky glimpses.....

Our Lady of Dolours Basilica - India's tallest Church

Lord Parashurama - Mural from a Saiva Temple, Thrissur

It was late night when I alighted at Thrissur, abode of the holiest and oldest Shaiva temple of Kerala - Sri Vadakkumnathan. Thrissur, formerly Thrissivaperoor is the third largest city of Kerala, regarded as God's Own Country's cultural capital. Associated with Lord Parashurama, the Avatar of Lord Sri Mahavishnu, Sri Vadakkumnathan Temple, an example of Traditional Kerala architecture, is located in the centre of the city, on a hillock. A morning visit to the large and sprawling temple is a divine experience. The temple is dedicated to Lord Shiva as Vadakkumnathan, and has subsidary shrines dedicated to Lord Sankaranarayana, Lord Ganesha, Goddess Parvati. The Chootambalam / Akathe Balivottam has mural paintings with Mahabharata theme and the Shiv Linga is covered in Ghee oblations, resembling and representing Mt.Kailash i.e, Dakshina Kashi. The Paramekkavu Bagavathy temple, with Goddess Bagavathy (a local manifestation of Goddess Adi Sakti / Durga) as presiding deity and the Thiruvembady Krishna Temple dedicated to Lord Shri Krishna are other two towering temples of Thrissur. Interestingly, in temples of Kerala, men are not allowed to visit the shrine of the deity (Chootambalam / Akathe Balivottam) with upper garments.

 

@ Sri Vadakkumnathan Temple, Thrissur

@ Sri Guruvayurappan Temple, Guruvayur

   

Although a few centuries old, the city of Thrissur, in it's modern sense, was planned and developed largely by Raja Rama Varma Kunji Pillai / 'Sakthan Thampuran' (r.c.1790-1805 CE), the Raja of Kochi. The iconic annual Thrissur Pooram festival organized in Thekkinadu Maidanam surrounding Sri Vadakkumnathan Temple is also a practice traced to Sakthan Thampuran. The Sakthan Thampuran Palace / Vadakacchera Palace, the official residence of Sakthan Thampuran is a great example of Kerala Dutch architecture and now houses a museum, with a Sacred Groove / Heritage Gardens nearby. The Kollengode Palace & Mural art museum, the Zoo & Museum, Our Lady of Dolurs Basilica (incidentally, India's tallest Church with Asia's tallest Church tower) are other attractions of Thrissur.

 

Ann Kotta / Punnathur Kotta Elephant Camp

@ Ann Kotta / Punnathur Kotta Elephant Camp

  

I took a train (Morning Passenger) to Guruvayur, also located in Thrissur district from Thrissur, which took almost 45 minutes. The iconic red tile gabled Guruvayurappan Temple, dedicated to Lord Shri Krishna, is a legendary temple, attracting teeming millions. It is truly unfortunate that I could not have a Darshan, as it was a Friday, and Special Pujas were being conducted, and there was a heavy rush. The Devaswom museum nearby is a good place to acknowledge various artifacts on display. Mammayur Mahadeva Temple (Saiva), Parthasarthy Temple (Vaishnava) are other famous temples of Guruvayur, which I had the good fortune of visiting and praying. 3 kms away from Guruvayur, Ann Kotta / Punnathur Kotta possesses an Elephant Sanctuary / Camp, under the aegis of Guruvayur Devaswom, and it is a great place to observe Elephants in their element. 

 

Western Ghats near Palakkad - view from Train

Western Ghats near Palakkad - view from Train

 

The Cultural Capital of Kerala offered me a much needed break from the humdrum of monotony.            

         
@ Thrissur : The Cultural Capital of Kerala.

Maheeth Veluvali,
16 Saladi Jamindar Street, Palakollu,.
26th of August, 2025.